Wawrzynek wilczełyko – piękny i trujący zwiastun wiosny

10 03 2011

Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum) swą łacińską nazwę zawdzięcza ojcu systematyki Karolowi Linneuszowi. Nadał on ją od imienia nimfy Dafne, która w języku greckim oznacza „laur” – czyli wawrzyn. Z kolei nazwa gatunkowa mezereum pochodzi od trującej substancji żywicopodobnej – mezeriny, którą zawiera wawrzynek.

Roślina ta należy do rodziny wawrzynowatych obejmujących 3000 gatunków. Do rodziny tej należą ważne gospodarczo gatunki, takie jak: awokado, cynamonowiec oraz wawrzyn szlachetny.

Krzew ten, zrzucający liście na zimę, rozpowszechniony jest głównie w lasach liściastych Europy i Azji Zachodniej. Dorasta do wysokości 1,5 m. Jest częstym komponentem lasów bukowych, dąbrów oraz lasów iglastych, aż po piętro kosodrzewiny. W Polsce stanowiskiem wawrzynka najwyżej położonym jest Miedziane w Tatrach Wysokich (1560 m n.p.m.). Preferuje on stanowiska umiarkowanie ocienione, rośnie na glebach żyznych, próchnicznych, zwłaszcza zasobnych w wapń.

Wawrzynek wilczełyko uważany jest za jednego z pierwszych zwiastunów wiosny. Kwiaty jego pojawiają się bowiem już w marcu, a przy sprzyjających warunkach pogodowych juz pod koniec lutego. Kwiaty jego o różowo-fioletowej barwie pojawiają się w kątach zeszłorocznych liści, zazwyczaj po 3, jeszcze przed rozwinięciem liści tegorocznych. Jednak stwierdzono również przypadki, że w górach i dalekiej północy zasięgu kwiaty tej rośliny rozwijają się równocześnie z liśćmi. Liście jego mają kolor jasnozielony i kształt lancetowaty, zebrane są w górnej części gałązek. Po roztarciu ich nieprzyjemnie pachną.

Kwiaty wawrzynka wilczełyko charakteryzują się mocną wonią przypominającą zapach hiacynta i produkują dużą ilość nektaru. Są zapylane przez błonkówki, muchówki i motyle. Warto podkreślić, że kwiaty wawrzynka nie mają płatków korony, a barwne są cztery działki ich kielichów.

„Trybuna Leśnika” nr 3/2011 Piękny i trujący zwiastun wiosny



Woda i zmiany klimatu, a gospodarka leśna

9 03 2011

Polska pod względem swych zasobów wodnych nie należy do potentatów. Nasz kraj pod tym względem zajmuje 22. miejsce w Europie. Ogólny bilans wodny decyduje w znacznym stopniu o charakterze zmian klimatu. Naukowcy stwierdzili, że w zmianach klimatycznych zaznacza się 179-letni cykl planetarny. Jednak jednocześnie modyfikację tych zmian możemy zawdzięczać aktywności słońca i z nią związanemu 11-letniemu cyklowi temperatury powietrza i wielkości opadów. Ważne są również 8-letni cykl amplitud temperatury powietrza i zawartości w atmosferze pyłu wulkanicznego oraz 4-letni cykl opadów i temperatur związany z wzajemnym oddziaływaniem Księżyca i Ziemi.
W warunkach obserwowanego wzrostu temperatury powietrza oraz wydłużenia się sezonu wegetacyjnego istotnym czynnikiem decydującym o rozwoju lasów jest niedobór wody. Obserwowane w ostatnich latach obniżanie się poziomu wód gruntowych jest skutkiem braku zwiększenia opadu rekompensującego wzrost potrzeb wodnych lasów.
Pod względem warunków wodnych coraz częściej zdarzają się katastrofy – powodzie i susze. Te skrajne sytuacje w skali lokalnej przekładają się na krótko- lub długookresowe stany nadmiaru lub niedoboru wody.
Podczas jednej z największych powodzi, która miała miejsce w 1997 r. ok. 25,5 tys. ha powierzchni leśnej (drzewostany, zalesienia i szkółki leśne) uległo zniszczeniu. Przekładając to na wymiar finansowy łączne szkody w LP wówczas oszacowano na blisko 200 mln zł. Z kolei susza w 2006 r. zniszczyła ponad 12 tys. ha powierzchni leśnych, a bezpośrednie straty oszacowano na ok. 44 mln zł. Według danych DGLP straty spowodowane w lasach przez powódź i okiść to kwota 300 mln zł.

Skuteczność przeciwdziałania i skali przedsięwzięć łagodzących niedobory wodne w lasach koncentrują się na następujących celach:
•    zmniejszenia ilości zużywanej wody,
•    spowolnienia odpływu wody,
•    retencjonowania wód powierzchniowych i podziemnych,
•    renaturyzacji zdegradowanych mokradeł.

„Trybuna Leśnika” nr 3/2011 Woda i zmiany klimatu, a gospodarka leśna